در آستانه دور تازهای از مذاکرات هستهای، شکاف عمیق میان تهران و واشنگتن بر سر مسئله غنیسازی اورانیوم بار دیگر نمایان شده است؛ شکافی که نهتنها ماهیت فنی دارد، بلکه بازتابی از دو خوانش کاملاً متفاوت می باشد.
۸۴۰ مطلب
در آستانه دور تازهای از مذاکرات هستهای، شکاف عمیق میان تهران و واشنگتن بر سر مسئله غنیسازی اورانیوم بار دیگر نمایان شده است؛ شکافی که نهتنها ماهیت فنی دارد، بلکه بازتابی از دو خوانش کاملاً متفاوت می باشد.
فشارهای مخالفان مذاکرات هستهای ایران در کنگره و واشنگتن بهویژه از سوی جمهوریخواهان افزایش یافته است؛ با خواستههایی مانند توقف کامل غنیسازی که برای ایران غیرقابلپذیرش است. با این حال، ترامپ بهطور کلی از این فشارها بیتوجه است و میتواند توافقی با ایران منعقد کند که غنیسازی کمخطر را برای ایران مجاز بداند. نظرسنجیها نشان میدهند که بیشتر آمریکاییها از راهحل دیپلماتیک حمایت میکنند.
در پایان سفر پرهیاهوی ترامپ به خلیج فارس، نه «معامله بزرگ»، بلکه مجموعهای از توافقهای اقتصادی و نظامی حاصل شد. همزمان، ترامپ با تغییراتی آشکار در سیاستهای خاورمیانهای خود، از گفتوگو با ایران، لغو تحریم سوریه و آتشبس با حوثیها سخن گفت؛ تحولاتی که با بیتوجهی به اسرائیل و دوری روزافزون از نتانیاهو همراه بود. شکاف راهبردی میان واشنگتن و تلآویو اکنون بهوضوح در حال گسترش است.
دونالد ترامپ در سفر به قطر، از میانجیگری برای گفتوگو با ایران حمایت کرد و همزمان هشدار داد که اگر تهران همکاری نکند، آمریکا تصمیمی قاطع خواهد گرفت. ایران با پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم منطقهای برای غنیسازی صلحآمیز اورانیوم، طرحی دیپلماتیک ارائه داده، اما در واشنگتن، جمهوریخواهان بر توقف کامل غنیسازی اصرار دارند. اختلاف درون دولت ترامپ و کاهش حمایت عربی از نتانیاهو، فرصت و چالش توافق جدید را همزمان رقم زدهاند.
دونالد ترامپ در موقعیتی بیسابقه برای دستیابی به توافقی مؤثر با ایران قرار دارد، اما پافشاری بر سیاست شکستخورده «غنیسازی صفر» میتواند دیپلماسی را نابود کرده و به جنگی پرهزینه منجر شود. فعالسازی مکانیسم اسنپبک و واکنش احتمالی تهران مبنی بر خروج از ان.پی.تی، بحران را تشدید خواهد کرد. در شرایطی که توان موشکی ایران رو به افزایش است، هرگونه رویارویی نظامی، پیامدهایی فاجعهبار برای آمریکا و ریاستجمهوری ترامپ خواهد داشت.
دونالد ترامپ با تصمیمی غافلگیرکننده در عربستان، از لغو تحریمهای سوریه و آمادگی برای توافق هستهای با ایران خبر داد؛ تغییری که برخلاف گذشتهاش، با حمایت عربستان همراه است. در مقابل، بنیامین نتانیاهو همچنان اصلیترین مخالف است، اما دیگر از پشتیبانی منطقهای سابق برخوردار نیست. درون دولت ترامپ نیز شکافی جدی میان واقعگرایان و نئوکانها شکل گرفته که سرنوشت توافق را به نبردی داخلی و منطقهای گره زده است.
روز گذشته در حالی دور چهارم مذاکرات به پایان رسید، که همچنان بیمها و امیدها در جریان مذاکرات ادامه دارد.
در آستانه سفر دونالد ترامپ به خاورمیانه، چهارمین دور مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در عمان بینتیجه ماند. تهران بار دیگر توقف غنیسازی را رد کرد و از فشارهای آمریکا انتقاد نمود. با این حال، اعلام آتشبس در یمن جوی تازه برای ادامه مذاکرات ایجاد کرد. هدف دو طرف به دنبال رسیدن به توافقی هستند که در ازای کنترل و نظارت بر برنامه هستهای ایران، کاهش تحریمها را به همراه داشته باشد؛ توافقی که ترامپ آن را دستاوردی سیاسی میداند.
شبکه انبیسی نیوز به نقل از برخی منابع از نگرانی اسرائیلیها از هرگونه توافق با ایران خبر داد.
دولت ترامپ در تلاش برای مهار برنامه هستهای ایران، با چالشی خودساخته و پیچیده روبهروست. خروج از برجام در ۲۰۱۸، زمینهساز پیشرفت سریع برنامه هستهای ایران شد. اکنون، در برابر گزینههای دشوارِ جنگ یا پذیرش توافقی مشابه برجام، پیشنهاد «بیشتر در برابر بیشتر» مطرح است: رفع تحریمهای گسترده در ازای محدودیتهای عمیقتر و بلندمدتتر بر برنامه هستهای و موشکی ایران؛ راهحلی واقعبینانه، سیاسی و اقتصادی که میتواند برای ترامپ یک دستاورد راهبردی باشد.
